مقـالات

1394/2/7 دوشنبه

نقش ایمان و انضباط در ارتش جمهوری اسلامی ایران

نقش ایمان،انضباط و آموزش در ارتش با چیزی جز توضیح آن و بررسی آن و تبیین آن با تفکر نقش بسته در ذهنمان نمی تواند مورد ارزیابی قرار گیرد ، در این قسمت فقط قسمتی از آن چه در بالا گفته شد یعنی پذیرش و قسمت آموزشی(آموزش و انضباط) که ما آن را تجربه کرده ایم را مورد بررسی قرار می دهم.

 

مقدمه:

افکار کنونی ما همیشه آن چیزی نیست که ما پیش بینی می کنیم . ممکن است خیلی بهتر و یا خیلی بدتر از آن باشد حتی ممکن است به طور کلی با آن تفاوت داشته باشد . تفکر شخصی من نیز از ارتش به همین صورت تغییر کرد و اکنون تماما با آنچه قبلا بود تفاوت دارد . البته خیلی بهتر ، منسجم تر و با پشتوانه ای بهتر از قبل است . مطالبی که در ادامه خواهید خواند  برداشتهایی است که من در بدو ورود به ارتش و در این چند ماه اخیر کسب  نموده ام . مطالعه این موارد را نیز برای کسانی که قصد ورود به ارتش جمهوری اسلامی دارند ضروری می دانم.

تجربیات و اندیشه هایی درباره دوران دانشجویی و خدمت

نقش ایمان،انضباط و آموزش در ارتش با چیزی جز توضیح آن و بررسی آن و تبیین آن با تفکر  نقش بسته در ذهنمان نمی تواند مورد ارزیابی قرار گیرد ، در این قسمت فقط قسمتی از آن چه در بالا گفته شد یعنی پذیرش و قسمت آموزشی(آموزش و انضباط) که ما آن را تجربه کرده ایم را مورد بررسی قرار می دهم.

قسمت اول : در بدو ورود

در نخستین روزهای ورود به محل در نظر گرفته شده برای آموزش که قبلاً توسط دانشگاه  مشخص شده دانشجو بعد از دریافت استحقاقی های مربوط به البسه ، پوتین ، کلاه نظامی و ... به منظور متناسب کردن هر کدام از آنها بنا به سایز خود و همچنین نصب اتیکت ها و علایم مشخص کننده برای چند روزی به مرخصی خواهد رفت . در واقع این فرصتی است که فرد خود را برای شروع جدی و پرخاطره این دوران آماده کند .

برنامه سین :

در برنامه هایی که برای آموزش از سوی آموزش تنظیم می شود ، برنامه ای ملقب به برنامه سین وجود دارد . این برنامه تمامی کارها و اقداماتی را که یک ما از لحظه بیداری از خواب تا لحظه خاموشی و خوابیدن باید انجام دهد را با ذکر ساعت دقیق آن تعیین کرده است . به عنوان مثال ساعت بیداری: 5 صبح ، صبحانه 5/5 ، نظافت شخصی : 45/5 ، آماده شدن و رفتن به مراسم صبحگاه : 6 ، ساعت شروع کلاسهای عملی و نظری  ، ...  و اجرای خاموشی و قرق : 00/10 شب می باشد.

چگونگی تنظیم این ساعت ها بر اساس فصلی که در آن هستیم خواهد بود و بطور کلی چند برنامه سین , بسته به فصل و ماه خواهیم داشت . به طبع در روزهای اولیه عمل به این برنامه با دشواریهایی همراه خواهد بود. علت آن نیز عدم آشنایی افراد با چنین برنامه منظم و فشرده می باشد با اینهمه مرور زمان باعث خو گرفتن و اجرای خودکار آن توسط دانشجویان می شود.بطوریکه در روزهای میانی این دوران  دیگر احتیاجی نیست که کادرهای دسته به زور و با فریاد شما را از خواب بیدار کنند بلکه شما اتوماتیک وار سر ساعت 5 از خواب بیدار خواهید شد.

جایگاه سازمانی ؛

برای هر چه منظم تر کردن صفها و نحوه قرارگرفتن افراد در آنها ؛ ابتدا دانشجوها توسط فرماندهان به ترتیب قد سازماندهی می شوند . بدین ترتیب هر فرد جایگاه مشخص و منحصربفردی در صف خواهد داشت(مثلاً صف دوم نفر چهارم ) ، بطوریکه اگر شخصی در صف حاضر نباشد بر اساس این نوع تقسیم بندی غیبت وی کاملاً مشخص است زیرا جایگاه سازمانی او خالی است . هرچند که ممکن است برای برهم نخوردن نظم صفها جای خالی او توسط  نفری که پشت سر اوست، پر شود.

آمارها ؛

در طی ساعات شبانه روز از نفرات هر یگان در مواقعی چون صبحگاه ، رژه ، شامگاه ، خواب  و یا هر زمان دیگری که فرمانده تشخیص دهد ، آمار گرفته می شود . بدین ترتیب می توان در هر لحظه به تعداد غایبین و حاضرین دسترسی داشت. و برای کسانی که اصطلاحاً   جیم فنگ           می شوندالبته بدترین قسمت است.

آنکادرکردن و ... ؛

هر دانشجو در هر شرایطی و مخصوصاً بعد از بیدارباش و وقت نظافت ، می بایست نظم وسایل شخصی ، کمد ، ساک ، دمپایی  و در نهایت تخت و پتو و ملحفه روی آن را در نظر داشته باشد و اصطلاحاً آنکادر کند . بدین ترتیب که نحوه قرارگرفتن و پوشش پتو و ملحفه بروی تخت باید به گونه ای باشد که از زاویه بیرونی به شکل   قوطی کبریت   باشد . به عبارت دیگر از نظر فرماندهان  آنکادری  قابل قبول است که از لحاظ شکل و ترتیب آن ، قوطی کبریتی باشد .

نحوه آنکارد کردن بسته به فصل و زمان آنکارد ، متفاوت است . بطور کلی سه نوع آنکادر داریم:

1-     آنکادر تابستانی ( یک ملحفه، یک پتو و متکای با روکش )

2-     آنکادر زمستانی ( یک ملحفه، دو پتو و متکای با روکش )

3-     آنکادر مرخصی (یک پتو به حالت تا شده و متکای بدون روکش )  . 

 

قسمت دوم : نظم -  انظباط و ابعاد مختلف آن درارتش

در شرایطی که چند وقتی که از دوران آموزش می گذرد و دانشجو کم کم با محیط موجود در یگان خود خو می گیرد ، با دقیقتر شدن و تعمق بیشتردر برخی از مسائل  می توان پاسخ برخی از سوالاتی را که در بدو ورود به ارتش در ذهن شخص تداعی می شد ، را دریافت کرد . به تعبیر دیگر می توان این نظریه را که می گوید : ارتش چرا ندارد و دستورات صادر شده را فقط و فقط باید اجرا کرد و در قبال آنها نیز هیچ چیز نگفت ، را زیر سوال برد .

در ابتدای امرانجام یک سری از کارها بیهوده تلقی شده و فقط هدف از عمل به آنها گذران وقت برای خالی نبودن عریضه و یا سختی دادن تداعی می شود ، به عنوان نمونه: ممکن است پرسیده شود که چرا باید در مراسم صبحگاه حاضر شد و سپس به ورزش پرداخت ، حرکات نظام جمع انجام داد و ... .  پاسخ اجمالی به این گونه چراها به فلسفه وجودی ارتش برمی گردد . یعنی هدف از برگزاری مراسم صبحگاه و تاکید در اجرای هرچه باشکوه تر آن به منظور بالا بردن روحیه سربازی و بارور کردن غرور ملی سربازان( به معنای خاص کلمه) وطن به منظور دفاع از مملکت اسلامی با تکیه بر پروردگار متعال است . و همینطور هدف از ورزش صبحگاهی را می توان: بالا بردن آمادگی بدنی، حرکات نظام جمع : ایجاد هارمونی منظم در یگان و ... دانست .  

 اگرچه دستورات صادر شده از سوی سلسله مراتب لازم اجرا هستند ولی با اینحال معتقدیم که .

 در پس هر کدام از این اصول، قواعد و فرامین ؛ دلائل و استدلات منطقی نهان است و اصطلاحاً  بر اساس  مصلحتی اندیشیده شده اند، لذا صدور و اجرای اینگونه مسائل، به شخص خاصی معطوف نخواهد شد و به تعبیری به رکن اساسی و اصلی ارتش  که  همانا  نظم است، اشاره می کند.

به طبع اجرای صحیح قواعد انظباطی نظامی همواره با سختی ها و مشقت هایی همراه خواهد بود. بنابر آنچه که تاکنون ذکر شده بدلیل اینکه در ارتش مساله خدمت به وطن و دفاع از مرز و بوم مملکت مطرح است ، لذا سرباز واقعی(به معنی خاص کلمه) و فهمیده به کسی اتلاق خواهد شد که این سختیها و قواعد خشک و مشقت بار موجود در این وادی را از ته دل به جان خریده و همواره در راه بالا بردن روحیه سربازی خود کوشا باشد . زیرا به حکم عقل و منطق:

هر کسی باید از کیان کشور دفاع  کند، بخصوص اگر آن شخص افسر و از جرگه افراد تحصیل کرده باشد. که بنابر آنچه تا کنون ذکر آن رفت این نوع دفاع البته مقتضیاتی خواهد داشت .

قسمت سوم : رعایت سلسله مراتب - احترام صمیمیت

در سازمان ارتش جمهوری اسلامی ایران و بطور کلی درمجموعه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، رعایت سلسله مراتب و احترامات از اصول اساسی نظامی گری محسوب می شوند . منظور از سلسله مراتب نظامی  حلقه زنجیری است که پایین ترین مقامات را به  ارشدترین مقام نظامی که همانا فرماندهی معظم کل قوا می باشد ، متصل می کند . اتصال به این حلقه در گرو رعایت مراتب و سلسله مراتبی است که از آن به عنوان احترامات نظامی یاد می شود . ادای احترام به مقامات ارشدتر شرایط و اصولی دارد که از محدوده این مقاله خارج است .

رعایت احترامات و پایبندی سربازان ، مسئولین پرسنل به آیین نامه های انظباتی موجود در قانون ارتش باعث شکل گیری هارمونی خاصی در ارکان مختلف آن گردیده است . علت اساسی بوجود آمدن چنین نظمی را باید در آیین نامه ها و قواعدی جستجو کرد که در آنها حتی به ریزترین مسائلی که ممکن است بوجود آید ، اشاره شده است . شخص با مطالعه دقیق این آیین نامه ها وهمچنین سوگندی که پیش تر وی را به پایبندی به چنین اصولی متعهد نموده ، به خوبی می داند که تخطی و کاستی در کوچکترین مسائل مجازاتی سنگین را در پی خواهد داشت. از این روست که فرد می بایست عمیقاً با این موارد آشنایی داشته و همواره آنها را ملکه ذهن خود کند .

اما اصول مطرح شده فوق ، فقط جنبه ظاهری انظباط پرسنل نظامی را عنوان می کند . جنبه دیگر و البته مهم تر انظباط ، انظباط معنوی است . منظور از این نوع انظباط ، اعتقاد قلبی و باطنی شخص در پایبندی به این اصول است. یعنی اینکه فرد نظامی و معتقد واقعی به خدا و اسلام . درونش نیز متاثر از این مسائل است ، به واقع اینگونه است که اگر بخواهیم جنبه  ظاهری انظباط را حذف کنیم ، جنبه معنوی آن به قوت خود باقی بماند .

با توجه به آنچه که در اینجا ذکر شد ، انظباطی به معنای واقعی شناخته خواهد شد که نشات گرفته از قلب و اعتقاد راسخ ما به اصول عزت و شرف سربازی می باشد. به عنوان مثال کسی که بنا به سلسله مراتب موجود باید به فرمانده خود احترام بگذارد ، در واقع جنبه ظاهری انظباط را رعایت نموده است که البته اگر این ادای احترام سرباز، آگاهانه و توام با اعتقاد باطنی باشد (انظباط معنوی) وی یک نوع رابطه صمیمانه ای بین خود و فرمانده اش ایجاد کرده است (هر آنچه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند) . این صمیمیت (صمیمیت ها) در مراتب بالاتر منجر به همپیمان شدن و اتحاد در رده های مختلف نیروهای مسلح خواهد شد . و البته نیز دفاع از مرز و بوم مملکت (فلسفه وجودی ارتش)  میسر نخواهد شد بجز در پرتو ؛

  انظباط، صمیمیت ، اتحاد و همپیمان شدن قلبی و باطنی نیروهای  سلسله مراتبی ارتش با تکیه بر خداوند متعال  .   

بخش چهارم

نگاهی اجمالی به تجربیات خدمتی و چگونگی به کار بردن آنها

در شرایطی که  دوران آموزشی در شرف اتمام است ، اما بیشتر افراد از یک سو بخاطر اینکه این دوران را بخوبی و خوشی سپری نموده اند شادمانند و خود را برای اخذ نشان مقدس سردوشی آماده می کنند ولی از دیگر سو با چشمانی اشک آلود در غم جدایی از یارانی که در این دوران 8 هفته روزگار گذرانده اند ، سرود الوداع سر می دهند . جدایی و فراغ از دوستان اهل دل و با صفای دوران آموزشی به واقع سخت است, زیرا باید تمام خاطرات و لحظات ماندگاری که در طی این باهم بودنها ثبت شده را به کناری نهاده  و از آنها جدا شد به خصوص که ممکن است آنها را به دلیل تفاوت نیرو ( زمینی ، هوایی و ... ) دیگر نبینیم .

دوران آموزشی ، علیرغم وجود مشکلات و سختی های فراوان که لازمه این دوران است با تکیه بر تجربیات گرانبها در پرتو آشنایی با شخصیت های مختلف ، اندیشه های گوناکون یکی از به یادماندنی ترین دوران زندگی هر دانشجو می باشد.

 با اینحال دانستن و بکارگرفتن موارد ذیل  که نتیجه تجربیاتی هر چند اندک از این دوران است، خالی از لطف نیست:

1-    تا آنجا که امکان دارد  شرایط موجود در یگان خود را سخت نگیرید ، صبر و تحمل خود را تقویت کرده و خودتان را با شرایط موجود وفق دهید  و این الگوی عدم سخت گیری را سرلوحه کار خود کنید. همواره با تکیه براینکه در این شرایط دوستان جدیدی پیدا کرده و اوقات خود را از بامداد تا شامگاه به خوبی و خوشی با آنها سپری می کنید راضی و خشنود باشید.

2-    به لحاظ اینکه در یک محیط عمومی زندگی می کنید ( حداقل 110 نفر در یک آسایشگاه ) و این محیط نیز پادگان نامیده می شود به طبع از لحاظ بهداشتی کمبودهایی وجود خواهد داشت ، لذا تا آنجا که امکان دارد محیط پیرامون خود را ضد عفونی و تمییز نگه دارید . و علاوه بر روال عادی موجود در نظافت شخصی (اصلاح موی سر و صورت، استحمام هفتگی، گردگیری از وسایل مورد استفاده، جارو کردن و ...) از کوچکترین فرصت برای  شستن دستها ، پاها و لای انگشتان دست و پای خود استفاده کنید، برای سهولت در تحقق این مهم همیشه یک مایع دستشویی کوچک که چندان هم جادار نیست در جیب خود داشته باشید تا در مواقع ضروری و در جاهایی که مواد پاک کننده موجود نیست از آنها استفاده کنید.

3-    لباسهای کار(لباسهای آموزشی) را بسته به نوع جنس و نحوه استفاده ازآنها حداقل هر دو هفته یکبار بشویید، درصورتیکه شما دو دست از این لباسها داشته باشید کارتان به مراتب ساده تر خواهد بود در غیر اینصورت نیز می توان با کمی قناعت و حوصله در روزهای تعطیلی آخر هفته این کار را انجام داد . همچنین شستن جورابها و لباس های زیر، ملحفه روی تخت خود ، روبالشتی را  هیچگاه فراموش نکنید .

4-    کمد و وسایل داخل آنرا کاملاً مرتب کنید و نسبت به چیدمان صحیح وسایل شخصی داخل کمد دقت بیشتری به خرج دهید. به عنوان مثال محل نگه داری مواد بهداشتی و شیمیایی (صابون ، مایع ظرفشویی ، واکس و ...) را از مواد غذایی تفکیک کنید. 

5-    سعی کنید لباس شخصی و تجهزات کمتری همراه داشته باشید زیرا اولاً در این دوران زیاد بکار شما نمی آیند ، ثانیاً بدلیل کمبود جا در نگهداری آنها دچار مشکل خواهید شد.

6-    هر چند که فرصت کافی و شرایط لازم برای مطالعه فراهم نباشد ، کتاب خواندن و مطالعات خود را در این دوران تعطیل نکنید . در زمانهایی که دچار خستگی روحی می شوید خواندن کتاب شعر به خصوص شعر حضرت حافظ ، خیام و ... را در نظر داشته باشید.

7-    خود را جدای از دیگران ندانید و به حرف ها و درد دل های آنها گوش کرده و در اجتماعاتشان شرکت کنید تا بدینوسیله زمینه صمییمت بیشتری بین شما و دوستانتان فراهم شود. به منظور بهبود کارهای دیگران از خود گذشتگی به خرج دهید زیرا به رغم گذشت زمان این فداکاریها برای همیشه در اذهان باقی خواهد ماند.

8-    در این دوران حتماً عکس دسته جمعی (خصوصاً با لباس کار) به عنوان یادگاری بگیرید، در دفترچه های خاطرات دوستانتان مطالبی به یادگار بنویسید و از آنها بخواهید که همین کار را برای شما انجام دهند . این کارها به خصوص زمانی اهمیت پیدا می کند که در بدو جدایی از دوستانتان هستید و در این لحظات هر کس سعی می کند از دیگران آدرس و تلفن بگیرد.

9-    در پایان  همیشه و در هر جایی که هستید به عنوان یک محرم   اسرار نظامی را فاش نکنید   و همچنین سعی کنید از فرماندهان خود خاطره خوشی در ذهن داشته باشید ، بطوریکه در روز پایانی از هیچ کس کینه ای در دل نداشته باشید حتی اگر آن فرد به ناحق به ضرر شما عمل کرده باشد. و بدانید  هیچ چیزی جز ثبت خاطره خوش ازاین دوران باقی نخواهد ماند.



[1] .  ستوانیکم سیدمحمد محمدخانی

 
 
امتیاز دهی