مصاحبه ها

1396/6/5 يكشنبه

مهارت محوری، راهبرد آموزش پدافند

گفتگو با سرهنگ محمدرضا علیان نژاد، معاون تربیت و آموزش قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص)

 

سید جلال موسوی
بر اساس نظر کارشناسان علم مدیریت، مهم ترین رکن هر سازمانی، نیروی انسانی آن است، چون نیروی انسانی پویا و شکوفا می‌تواند موجب پویایی و شکوفایی یک سازمان شود و نیروی انسانی افسرده و بی‌انگیزه ، قطعا موجب خمودگی و افسردگی یک سازمان خواهد شد. بی‌تردید نیروی انسانی با سواد ، تحصیل کرده و مهارت دیده در پیشبرد اهداف سازمان و ایجاد پویایی و شکوفایی آن بسیار تاثیرگذار و نقش آفرین است و نیل به این مهم، تنها با تنظیم یک نظام آموزشی و پژوهشی قوی، ریشه‌دار، کارآمد و به روز شده        امکان‌پذیر است . قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) ارتش جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک سازمان نظامی تجهیزات محور، در جهت استقرار امنیت حریم هوایی کشور انجام وظیفه می‌کند و نحوه کار با  سامانه‌های راداری ، شناسایی و کشف اطلاعات الکترونیکی ، سامانه های پدافندی و موشکی، قطعا نیاز به نیروی انسانی آموزش دیده و ماهر دارد که با بهره‌گیری از آموزش‌های پیشرفته و به‌روز شده بتوانند ماموریت خطیر تامین امنیت هوایی کشور را به نحو احسن انجام دهند. معاونت تربیت و آموزش قرارگاه پدافند هوایی    خاتم الانبیا(ص) با بهره گیری از چهار مرکز مستقل آموزش و برگزاری دوره‌های تخصصی عرضی، آموزش کارکنان پایور و وظیفه این نیروی خدوم و پا در رکاب را انجام می‌دهد. برای آشنایی بیشتر با   برنامه‌ها و فعالیت‌های معاونت آموزش قرارگاه به سراغ جناب سرهنگ ستاد محمدرضا علیان‌نژاد ، معاون محترم تربیت و آموزش ستاد قرارگاه پدافند رفتیم و از زبان وی در جریان اقدامات آموزشی قرار گرفتیم . آن چه در ادامه می‌خوانید ماحصل این گفتگوست.
 
فلسفه وجودی و شرح وظایف معاونت تربیت و آموزش قرارگاه پدافند هوایی را توضیح دهید.
همانطوریکه مستحضرید قرارگاه پدافند هوایی یکی از یگانهای تخصصی و راهبردی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است. موضوع بکارگیری تجهیزات پیشرفته و دانشی، نیاز به آموزش های علمی و منسجم دارد. برابر تدابیر ستاد کل نیروهای مسلح  و ارتش جمهوری اسلامی ایران ، موضوع آموزش در قرارگاه پدافند از یک مجموعه ستادی و چهار مجموعه آموزشی شامل دانشگاه پدافند ، مرکز آموزش درجه داری حضرت علی اکبر (ع) اراک، فرماندهی آموزش تخصصهای پدافندی و مرکز آموزش سربازی در سمنان تشکیل شده است. علاوه بر این در کنار این چهار مرکز در یگانهای عملیاتی و اجرایی مانند فرماندهی آماد و پشتیبانی ، فرماندهی اطلاعات و شناسایی الکترونیک (فاشا)، فرماندهی پشتیبانی مرکز و نه منطقه پدافندی در سراسر کشور نیز واحدهای آموزشی تشکیل شده است که کار آموزش کارکنان را انجام می‌دهند.
برای کاربردی کردن آموزش‌ها چه برنامه‌هایی داشته و یا در آینده دارید؟
این سوال جامعی است. از آنجاییکه قرارگاه پدافند هوایی یک یگان تجهیزات محور است باید آموزش‌ها نیز در دو محور تکنیک و تاکتیک به نحو شایسته انجام شود. محور تکنیک همان شناخت سلاح، مقدورات سلاح و توانمندی سلاح است، آن چیزی است که سازنده سلاح برای آن تعریف کرده است . ولی تاکتیک نحوه بکارگیری سلاح است . ما در پدافند هوایی هر دو مقوله را به نحو خوب و کاربردی آموزش می‌دهیم. تکنیک همان چیزی است که سیستم آموزشی به ما تحمیل می‌کند و ما باید آنها را بدانیم ولی تاکتیک نحوه بکارگیری و استفاده از این سلاح است که نقش معلم و تعلیم‌پذیر در آن بسیار مهم و اساسی است و عنصر عشق و علاقه در جهت بکارگیری  سلاح و استفاده بهینه از آنها و پیدا کردن عنصر مهارت بسیار مهم است. اگر تعلیم‌پذیر از خود علاقه و عشق در بکارگیری نشان ندهد نمی‌تواند صاحب ابتکار و خلاقیت شود . لذا از آموزش صرف و یک‌سویه به مهارت‌آموزی که یک عنصر دو سویه است تغییر کارکرد و سیاست داده‌ایم. چون بر اساس تجربه به این اعتقاد رسیده‌ایم که در مهارت‌آموزی ، دانشجو و هنرجو از حالت منفعل به حالت فعال در می‌آید و حضور خود را در یادگیری مهم می‌یابد و عمده آموزشها در این حالت، عملی می‌شود. هدف از این آموزشها، ملکه ذهن شدن و تثبیت شدن اطلاعات در ضمیر ناخودآگاه و جسم و جوارح فرد هنرجو است . هدف صرفا گذراندن یک سری دروس تئوری نیست، بلکه یادگیری عملی و کاربردی ساختن دروس تئوری است. سلاحها و سامانه‌های پدافندی در اختیار فرد هنرجو و دانشجو  قرار می‌گیرد تا  خود عملا با دستگاهها و سامانه‌ها کارکند. برای کسب موفقیت در این شیوه آموزشی، از سال 1394 بنا به سفارش امیر فرماندهی محترم قرارگاه ، در پنچ حوزه تخصصی، مسابقات مهارت افزایی و سنجش مهارت کارکنان محترم قرارگاه را انجام داده‌ایم . این مسابقات شامل رهگیری هوایی و مدیریت صحنه نبرد ، تیراندازی سلاح سنگین،        تیراندازی سلاح سبک ، فرماندهی اطلاعات و شناسایی الکترونیک و مسابقه کارکنان تعمیر و نگهداری است که بخشی از آنها در سال 95 اجراء شده و برای تعدادی هم در حال    برنامه ریزی هستیم.
برای کسب مهارت‌های دانشی ما به این سمت و سو رفته ایم که کلیه دانشجویان افسری بعد از اتمام دروس آموزشی در دانشگاه باید به مرکز آموزش تخصصهای پدافندی بیایند و در قالب دوره مقدماتی رسته ای، تمام آن چیزهایی که در طول مدت زمان دانشگاه آموزش دیده‌اند را عملا به مهارت و یادگیری عملی تبدیل کنند. این دوره برای درجه‌داران و کارمندان نیز به شکلی دیگر تعریف و اجرا می شود. جدا از این مواردی که گفته شد راه‌اندازی پژوهشکده را در دانشگاه پدافند انجام داده‌ایم که از این طریق بتوانیم از آموزش صرف فاصله بگیریم و پژوهش را نیز تقویت کنیم. در فرایند انتقال از آموزش به مهارت‌آموزی، وجود    شبیه‌سازها بسیار مهم است که در این زمینه به موفقیتهای خوبی رسیده‌ایم. قرارگاه پدافند در زمان تشکیل به تعداد انگشتان دو دست شبیه‌ساز داشت که اکثرا فاقد کارآیی بودند. به حول قوه الهی در این چند سال نه چندان طولانی این شبیه سازها را به 180 مورد ارتقاء داده‌ایم. به جزء دو سه مورد از آنها که ساخت خارج است الباقی همه ساخت داخل و بدست با کفایت کارکنان جهاد خودکفایی قرارگاه، طراحی و ساخته شده است.
آیا در مراکز آموزشی قرارگاه، آموزش های مقابله با تهدیدات منطقه ای و فرا منطقه ای بر اساس جنگهای ناهمتراز و ناهمگون انجام می‌شود یا خیر؟
 مسلما آموزشهای ما بر مبنای ماموریتهای ما تنظیم می‌شود. اولین وظیفه پدافند شناخت تهدیدها است . شناخت نوع، حجم و جهت تهدید است. معمولا جنس و نوع تهدیدات ما فرامنطقه ای است و منحصر در یک مرز هوایی نمی‌شود بلکه کل آسمان کشور را در بر می‌گیرد و لذا ما در سامانه یکپارچه پدافندی از کل آسمان کشور و مرزهای هوایی محافظت و پاسداری بعمل می‌آوریم. شناخت حجم هواپیماهایی که از آسمان ایران اسلامی عبور می‌کنند ، شناخت مجاز و غیرمجاز بودن پرواز اشیاء پرنده بر فراز ایران، شناخت برنامه‌ها و توطئه‌های دشمن و حفظ و تمرین آمادگی برای مقابله با تهدیدات احتمالی، از مهم ترین اقدامات کارکنان شجاع پدافند است. ولی کاری که ما در معاونت تربیت و آموزش و مراکز آموزش قرارگاه انجام می‌دهیم نحوه برخورد و مقابله با تهدیدات احتمالی نیست، بلکه آموزش دادن و آماده و مهیا ساختن افرادی است که بتوانند با این تهدیدات مقابله کنند. برای موفقیت در این ماموریت باید هم دشمن‌شناسی خوبی داشته باشیم و هم روش مقابله را خوب بدانیم. من در اینجا باید نکته مهمی را خدمت شما عرض کنم که برای قرارگاه پدافند، شرایط زمان جنگ و صلح تفاوت چندانی ندارد. چون ما دقیقا در زمان جنگ، همان کارهایی را انجام      می‌دادیم که اکنون نیز انجام می‌دهیم. ما در زمان جنگ به صورت شبانه روزی و 24 ساعته آسمان کشور و مرزهای هوایی را رصد می‌کردیم که اکنون هم همان کار را انجام می‌دهیم. در زمان جنگ به هواگردهای ناشناس و هواپیما های غیر مجاز اخطار می‌دادیم و آنها را مجبور به خروج از حریم آسمان کشور می‌کردیم که اکنون نیز همان کار را انجام می‌دهیم . در زمان جنگ با هواگردها و پرنده های غیر مجاز که به      اخطارهای ما توجه نمی‌کردند و اهداف خصمانه داشتند درگیر می شدیم و آنها را ساقط می‌کردیم که اکنون هم در برخی موارد نادر همین کار را انجام می دهیم. پس شرایط ما با شرایط جنگی تفاوت خاصی ندارد و آمادگی نیروهای ما یک آمادگی تعریف شده است.
 ارتباط مراکز آموزشی قرارگاه و دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی کشور چگونه و به چه میزان است؟
اولا رابطه مدیران، مسئولین و کارکنان معاونت تربیت و آموزش و مراکز علمی و دانشگاهی قرارگاه با سایر مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی خیلی خوب است. ثانیا با توجه به لزوم تعریف پروژه‌های صنعتی و غیرصنعتی قرارگاه، وجود رابطه با مراکز دانشگاهی یک ضرورت الزام‌آور است. این ارتباط شامل تبادل دانشجو، تبادل استاد و تبادل پروژه‌های صنعتی و غیرصنعتی است. به حمدالله در حوزه تحقیقات صنعتی با چهار دانشگاه مطرح و معتبر قرارداد کاری داریم. در حوزه تحقیقات غیرصنعتی هم قراردادهای مشابهی با برخی دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی داریم. در دوره‌های عرضی هم تبادل استاد و دانشجو می‌کنیم. با دانشگاه‌های خارج از کشور هم ارتباط و تعامل داریم مثلا تا پایان تابستان امسال بازدیدی از دانشگاههای پدافندی یکی از کشورهای هم پیمان منطقه را خواهیم داشت. ما نیروهای خودمان را بنا به ضرورت، جهت طی دوره‌های پدافندی خاص  به دانشگاه‌ها و مراکز علمی و تحقیقاتی کشورهای خارجی می‌فرستیم . در اینجا لازم و مفید می‌دانم که به نکته مهمی اشاره کنم؛ ستاد کل نیروهای مسلح یک برنامه کلان تربیتی و آموزشی را برای نیروهای مسلح با تایید فرماندهی معظم کل قوا تهیه و ابلاغ نموده است. در این برنامه کلان در خصوص ماموریت آموزشی پدافند آمده است « ایجاد زیرساختهای ارائه آموزش تخصصی به ارتش‌های دوست و مسلمان به ویژه کشورهای منطقه »، این وظیفه به قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) واگذار شده است. از سوی دیگر برابر برنامه کلان آموزشی ستاد کل نیروهای مسلح، آموزش‌های پدافندی و همچنین مراکز آموزش پدافندی در کشور، تحت لیسانس قرارگاه پدافند هوایی  خاتم الانبیاء(ص) است.
در خصوص دانشگاه جدیدالتاسیس قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص)  با چه موانع و مشکلاتی روبرو بوده و  یا هستید؟
لازم می‌دانم قبل از پاسخ گفتن به این سوال به نکته مهمی دراین خصوص اشاره کنم و آن اینکه آموزش کارکنان پدافند و بکارگیری سامانه‌های پدافندی در قرارگاه پدافند، موضوع جدید و تازه ای نیست بلکه از زمان نسبتا دوری که به ابتدای تاسیس پدافند برمی‌گردد مربوط می شود. ما وارث یک آموزش 50 ساله هستیم. تاسیس اولین مرکز آموزشی پدافند به سال 1348 برمی‌گردد. آنچه در خصوص دانشگاه و مراکز آموزشی با آن رو به رو هستیم، ارائه مدل مناسب و به روز آموزشهای پدافندی و راه اندازی مراکز مورد نیاز است نه خود مقوله آموزش؛ لذا بر این اساس در سال 1392 دانشگاه قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) به دستور مقام معظم رهبری تاسیس شد و با جذب دانشجو   فعالیت‌های خود را آغاز نمود.  مرکز آموزش درجه‌داری اراک و فرماندهی آموزش تخصصهای پدافندی نیز در سال 1391، فعالیت‌های خود را رسما آغاز نموده‌اند. همانگونه که گفته شد از لحاظ سرفصل‌های آموزشی، دوره‌های آموزشی و منابع و ماخذ آموزشی، تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی و اساتید دست ما پر است.
در خصوص دانشگاه پدافند باید خدمت شما عرض کنم در موضوعات تامین اساتید هیئت علمی مصوب وازت علوم  و آزمایشگاه‌های پیشرفته و مجهز، دچار کمبودهایی هستیم ولی با این وجود در سطح دانشگاه‌های نظامی کشور، تراز علمی خوبی داریم . تمام رشته‌ها مصوب وزارت علوم است. در بحث اساتید تخصصی پدافند هیچ مشکلی نداریم ولی در خصوص اعضای هئیت علمی مصوب وزارت علوم، کمبودهایی داریم؛ آن هم برای این است که فرایند جذب و مصوب کردن هیئت علمی، زمان‌بر بوده که امیدوارم ظرف امسال یا حداکثر سال آینده این مشکل را نیز حل کنیم. در ادامه لازم به ذکر می‌دانم ما برای گسترش دانشگاه پدافند، در چهار رشته برای مقطع کارشناسی ارشد، طرحها و برنامه‌های آموزشی را آماده کرده و به ستاد آجا ، ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت علوم فرستاده‌ایم که ان‌شاالله در صورت تصویب در این چهار رشته از خارج از نیروهای مسلح نیز جذب دانشجو خواهیم داشت، ولی اولویت با فارغ‌التحصیل کردن دانشجو در مقطع کارشناسی برای خود پدافند است.
جنابعالی با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری در خصوص تربیت نیروی انسانی متخصص و با ایمان ، لزوم توجه به ابعاد اعتقادی و ایمانی را در کنار فراگیری آموزش‌های تخصصی به چه میزان مهم ارزیابی می‌کنید؟
همانگونه که مستحضرید به منظور حفظ حریم ولایت و پاسداری از مرزهای کشور امام زمان( عجل الله تعالی و فرجه الشریف)، ما نیازمند نیروهای نظامی ولایی هستیم. درست است که بخش اعظم این ماموریت در آجا بر عهده سازمان عقیدتی سیاسی ارتش محول شده است ولیکن کلیه فرماندهان ، مسئولین، اساتید و مربیان در بدنه سامانه فرماندهی و مراکز آموزشی آجا و از جمله قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص)، نسبت به این ماموریت، نقش مهم و تاثیرگذاری دارند ، قرارنیست در مراکز آموزشی قرارگاه، نیروهایمان را آموزش تخصصی صرف بدهیم، بلکه در کنار آموزش تخصص‌ها، تربیت نیروها بر اساس موازین شرعی و اسلامی و رشد باورهای اعتقادی در ایشان برای ما مهم و اساسی است. چون اعتقاد داریم آموزه های دینی و اعتقادی، جرئت و شجاعت بکارگیری از تجهیزات و رویارویی با تهدیدات احتمالی دشمن را صد چندان می‌کند و برای دفاع و مبارزه نیروها، هدف متعالی خلق می‌نماید. اگر ما در فضاهای آموزشی خودمان نتوانیم نیروهایمان را تربیت دینی و اعتقاد کنیم خودمان مقصر هستیم و این کوتاهی را نباید برگردن دیگران بیندازیم، چون نهادهای مقدسی مانند عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات در مجموعه‌های آموزشی ما حضور دارند و ما از توانمندی‌ها و کارکردهای آنها، باید نهایت استفاده را برای تربیت نیروهای تحت آموزشمان به عمل بیاوریم. سربازی می‌تواند از سلاح خود در موقع خطر استفاده مناسب را کند که صاحب ایمان قوی باشد، اگر آرمان‌هایی که برای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی تعریف شده است با   آرمان‌های نیرو‌ها و سربازان ما، سازگار نباشد در موقع خطر و تهدید، ما نتیجه مطلوب و مورد دلخواه خود را حاصل نخواهیم کرد. بی‌تردید مجاهدت‌ها و ایثارگری‌ها و جانفشانی‌های رزمندگان ارتش اسلام و نیروهای قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) در هشت سال دفاع مقدس، برخاسته از آرمان‌های دینی، ایمانی و ملی بوده است . عشق به مکتب اسلامی و قرآنی و تشییع علوی و هویت ملی به عنوان دو عنصر اساسی در مقاومت نیروهای نظامی ما در هشت سال دفاع مقدس نقش آفرینی کرده است. پس نباید از پرورش ابعاد اعتقادی و مکتبی نیروهایمان غافل باشیم. چون بزرگترین پشتوانه شجاعت، سلحشوری و جانبازی، داشتن ایمان پاک و زلال است.
به عنوان سوال پایانی ، چه پیامی به مردم شریف ایران دارید؟
ارتش سرافراز ولایت، با تمام توان و انرژی، گوش به امر، فرماندهی معظم کل قوا در مقابل تمامی خطرات و تهدیدات احتمالی با گام های استوار و سینه های ستبر، آماده فداکاری و جانبازی هستند. آرامش، آسایش و امنیت همیشگی شما مردم همیشه در صحنه ، تنها مزد باارزش و محصول فعالیت‌های شبانه‌روزی ما است و پاسداری از حریم هوایی کشور، هم وظیفه سازمانی ماست و هم افتخار ما. برای همه مردم خوبمان، آرزوی سرافرازی و موفقیت دارم.
با تشکر از اینکه وقت گرامی خود را در اختیار ما گذاشتید. موفق و پیروز باشید.
 
 

 
 
امتیاز دهی